Χαιρόμαστε ιδιαίτερα που διαβάζετε σήμερα τις σκέψεις μας αυτές μετά από τρία και πλέον χρόνια που ξεκινήσαμε τη διαδικασία της συγγραφής των νέων βιβλίων. Και το λέω αυτό, διότι πραγματικά πιστέψαμε πολλές φορές πως τα βιβλία αυτά δεν θα ολοκληρώνονταν ποτέ. Βλέπετε κατά τη μακρόχρονη αυτή προσπάθειά μας υπήρξαν στιγμές παραπληρο­φόρησης, αλλαγών, ελλείψεων και πολλών εξωγενών παραγόντων που μας γέμισαν απαισιοδοξία. Όμως όπως λέει κι ο λαός τέλος καλό  όλα καλά (ελπίζουμε).

Θα ήθελα αρχικά να σας πω δυο λόγια για την ομάδα μας, διότι θεωρώ πως σημασία πρώτα έχει να γνωρίσουμε τους ανθρώπους και μετά το έργο τους. Και δεν μιλώ βέβαια για την έκθεση βιογραφικών σημειωμάτων, (αδιάφορο άλλωστε), αλλά για μια κατάθεση ψυχής της γεμάτης όνειρα και ρομαντισμό παρέας μας, που ξεκίνησε το εγχείρημα αυτό με όρεξη, αγάπη και δημιουργική διάθεση. Και είμαστε πράγματι μια παρέα, πέντε φίλοι, πέντε εν ενεργεία εκπαιδευτικοί που μπήκαμε σ’ αυτή τη διαδικασία, όχι για να πάρουμε τον τίτλο του συγγραφέα (κάτι που άλλωστε δεν χρειαζόμασταν, γιατί όλοι μας λίγο ή πολύ ασχολούμαστε με τη συγγραφή βιβλίων για παιδιά και τα βιβλία μας κυκλοφορούν με αρκετή επιτυχία στο εμπόριο), αλλά γιατί θέλαμε τα παιδιά μας, τα παιδιά σας, τα ελληνόπουλα, και οι δάσκαλοι αυτού του τόπου να έχουν βιβλία σύγχρονα, λειτουργικά, μέσα στην ελληνική αλλά και διεθνή πραγματικότητα, ευχάριστα, καλαίσθητα και εκφράζοντα τις νέες παιδαγωγικές και διδακτικές τάσεις αλλά και παλαιότερες δοκιμασμένες κι επιτυχημένες.

Και μ’ αυτές ακριβώς τις διαθέσεις φτάσαμε μέχρι το τέλος παρά τις μεγάλες δυσκολίες που συναντήσαμε κατά τη διάρκεια της συγγραφής. Κάτι που πρέπει ν’ αναφέρω εκ των προτέρων. Δεν πιστεύουμε πως γράψαμε τα τέλεια βιβλία (δεν υπάρχουν εξάλλου τέτοια, ούτε θα υπάρξουν ποτέ). Ας μην ξεχνούμε ότι ο λυρικός ποιητής Θέογνις ο Μεγαρεύς πολλά χρόνια πριν γεννηθεί ο Χριστός είχε γράψει τους εξής στίχους: "ουδέ γαρ Ζευς ουθ’ ύων πάντεσ’ ανδάνει ούτ’ ανέχων". Δηλαδή ακόμα κι ο Δίας δεν μπορεί να είναι αρεστός σε όλους τους ανθρώπους ούτε όταν βρέχει ούτε όταν σταματά. Ακόμη κι ο ίδιος ο Χριστός και το έργο Του είναι σημείο αντιλεγόμενο. Πόσο μάλλον εμείς που είμαστε άνθρωποι και πόσο ακόμη περισσότερο το έργο μας, τα βιβλία μας.

Γνωρίζουμε πως θα υπάρξουν αντιδράσεις, θετικές ή αρνητικές. Εκείνο όμως που οφείλουμε να εξομολογηθούμε είναι πως ό,τι κάναμε, το κάναμε με μεγάλο μεράκι, αγάπη, συνεργατικότητα, πίστη, υπευθυ­νότητα και χαρούμενη διάθεση. Πιστεύουμε λοιπόν πως όλ’ αυτά τα στοιχεία αντανακλούν στα βιβλία μας, εάν βέβαια κάποιος τα δει καλοπροαίρετα κι όχι με διάθεση να ασκήσει απλά μια κριτική καλή ή κακή.

Είναι πολύ σημαντικό επίσης να επισημάνω κάποια στοιχεία που δυσκόλεψαν το έργο μας και που πολλοί ίσως θα αναφερθούν αρνητικά, διότι δεν γνωρίζουν το γιατί και το πώς. Και πρώτο απ’ όλα το αναλυτικό πρόγραμμα στο οποίο κληθήκαμε να υπακούσουμε και να γράψουμε τα βιβλία. Είναι σχεδόν αντιγραφή του παλαιού αναλυτικού προγράμματος. Βέβαια εμείς προσπαθήσαμε να κάνουμε το καλύτερο δυνατό, ώστε με ευελιξία να αναπτύξουμε τις διδακτικές ενότητες ξεφεύγοντας μερικές φορές από το «γράμμα του νόμου», που όμως δεν μπορούσαμε να καταργήσουμε. Μετά τη διευκρίνιση αυτή πιστεύω ότι δεν θα απορήσετε που θα δείτε π.χ. στο μάθημα της ιεραποστολής της Δ΄ δημοτικού την παράθεση κειμένου για τους «Αιδέσιο και Φρουμέντιο» τη στιγμή που υπάρχουν και άλλα πολλά παραδείγματα ιεραποστολής.

Ένας δεύτερος παράγοντας που μας δυσκόλεψε αρκετά ήταν ο αυστηρός περιορισμός των σελίδων κάθε βιβλίου. Κάτι που βέβαια από τη μια μεριά είναι καλό διότι δεν δημιουργούνται ογκώδη και δύσχρηστα βιβλία. Από την άλλη μεριά όμως δεν μπορεί ο συγγραφέας να γνωρίζει και την τέχνη του φασσόν, της κοπτοραπτούς όπως κοινώς λέγεται, διότι πρέπει να ομολογήσουμε πως βρισκόμασταν συνεχώς στο χέρι με μια μεζούρα, ένα χαρτί κι ένα στυλό και μετρώντας σημειώναμε συνεχώς τις σελίδες που βρισκόμαστε, υπολογίζοντας ταυτόχρονα και το χώρο για την εικονογράφηση που γινόταν όχι ακριβώς παράλληλα με τη συγγραφή. Έπρεπε επίσης να προβλέψουμε και κάποιες τεχνικές δυσκο­λίες που θα συναντούσαμε κατά τη σελιδοποίηση. Όπως για παράδειγμα τις εισαγωγικές εικόνες κάθε κεφαλαίου που έπρεπε να βρίσκονται σε δεξιά σελίδα και άλλα πολλά.

Ας μην ξεχνούμε πως η συντροφιά μας είναι μια ομάδα φυσικών προσώπων, πράγμα που σημαίνει πως από πίσω μας δεν υπήρξε κάποιος εκδοτικός οίκος να μας στηρίξει έστω τεχνικά. Κάναμε τα πάντα μόνοι μας. Και το λέω με μεγάλη υπερηφάνεια αυτό, όχι με διάθεση επίδειξης ή κομπασμού αλλά για να συνειδητο­ποιήσετε στο μέτρο που μπορείτε τον όγκο της δουλειάς που αναλάβαμε ως ομάδα και μάλιστα για δυο τάξεις του δημοτικού σχολείου. Ακόμα και το στήσιμο του βιβλίου, η μορφή σελιδοποίησής του, ήταν δική μας πρόταση που με επιτυχία ολοκλήρω­σαν οι γραφίστριες των Ελληνικών γραμμάτων που είχαν αναλάβει τις προεκτυπωτικές εργασίες.

Μια ακόμα δυσκολία που συναντήσαμε ονομάζεται «Διαθεματικό­τητα», η οποία μας προβλημάτισε πάρα πολύ. Σύμφωνα με τις προδια­γραφές των νέων βιβλίων έπρεπε να υπάρχει διάχυτος αυτός ο νέος τρόπος διδακτικής προσέγγισης. Προσπαθήσαμε λοιπόν, όπως θα δείτε στη συνέχεια, να εντάξουμε τη διαθεματικότητα με όσους τρόπους ήταν δυνατό χωρίς όμως να ξεφύγουμε και από το βασικό σκοπό του μαθήματος. Γι’ αυτό θα δείτε διαθεματικές εργασίες και δραστηριότητες, κείμενα, παιχνίδια κ.λπ.

Είναι απαραίτητο ό,τι μαθαίνεται στα πλαίσια του μαθήματος των θρησκευ­τικών να μην «τοποθετείται» ως ένα ξεχωριστό αντικείμενο, αλλά ως μια σειρά ιδεών και εμπειριών που διαπλέκονται με όλα όσα γνωρίζει το παιδί. Σ’ αυτό το στάδιο τα παιδιά βλέπουν τη γνώση ως μία ενότητα. Ό,τι μαθαίνουν δε χωρίζεται αυτόματα σε θέματα όπως Γλώσσα, Ιστορία, Γεωγραφία, Αριθμητική, Τέχνη, Θρησκευτικά. Αυτοί είναι τεχνητοί διαχωρισμοί της γνώ­σης. Γι’ αυτό η διαθεματική διδασκαλία είναι πιο κατάλληλη για τα παιδιά αυτής της ηλικίας.

Ως τελευταίο παράγοντα δυσκολίας και ίσως τον σημαντικότερο απ’ όλους άφησα την ιδιαιτερότητα του μαθήματος των θρησκευτικών που πολύ συζητείται τελευταία. Τα θρησκευτικά μελετούν το χώρο του υπεραι­σθητού με άμεση όμως αναφορά στον αισθητό κόσμο που αντανακλάται. Πολλοί συνηθίζουν να λένε: μα είναι ένα μάθημα σαν όλα τ’ άλλα! Όσον αφορά στο γνωστικό μέρος βέβαια μπορεί να είναι κι έτσι. Όμως το μάθημα των θρησκευτικών δεν περιορίζεται απλά και μόνο στη γνώση, αλλά στη βιωματική συνάντηση του παιδιού με το Θεό, τη γενική στάση του απέναντι στην κοινωνία και το συνάνθρωπό του, τη στάση του απέναντι στη ζωή και τις δυσκολίες της, τη χαρά της δημιουργίας και της εργασίας αφού όλα πηγάζουν από το Θεό. Είναι ένα μάθημα που μιλάει στις ψυχές των παιδιών και τους γνωρίζει βασικές αρετές και χριστιανικές αξίες.

Μ’ αυτές τις σκέψεις θα ήθελα να κλείσω την μικρή αυτή εξο­μολόγηση και τελειώνοντας να ευχαριστήσω όλους όσοι συνέβαλαν στην ολοκλήρωση του έργου μας και συνεργάστηκαν μαζί μας:

Την επόπτριά μας κ. Ζωή Πλιάκου που πίστεψε στη δουλειά μας και οι παρατηρήσεις της υπήρξαν εξαιρετικά ουσιώδεις.

Τους κριτές – αξιολογητές μας (κ. Σταυριανός, κ. Ζαγαλιώτης, κ. Μαρκαντωνάτου, κ. Τσαρούχα και κ. Χαρίτος) που με καλή διάθεση συνέβαλαν με τις παρατηρήσεις τους στη βελτίωση των βιβλίων μας.

Τους εικονογράφους μας κ. Πέγκυ Φούρκα και κ. Χρήστο Γουσίδη που έδωσαν τον καλύτερο εαυτό τους, για να έχουν τα παιδιά μας βιβλία καλαίσθητα κι ευχάριστα.

Τη κ. Σπυριδούλα Βέλιου που έκανε τη φιλολογική επιμέλεια και όλους εκείνους τους φίλους που με κάθε τρόπο βοήθησαν και μας στήριξαν στην ολοκλήρωση του έργου μας.

Παντελής Ζούρας